Rannsóknasjóður

Niðurstöður verkefnisins munu meðal annars nýtast við kortlagningu vindorku yfir landinu sem og til að meta hættu á ísingu á háspennumannvirkjum. Auk þessa hafa niðurstöður verkefnisins nú þegar nýst til að bæta veðurspár á Íslandi.
Verkefnisstjóri var Haraldur Ólafsson, Háskóla Íslands.

Heiti verkefnis: Kortlagning vindafars á Íslandi við núverandi veðurfar
Verkefnisstjóri: Haraldur Ólafsson, Háskóla Íslands
Styrktegund: Öndvegisstyrkur
Styrkár:  2007-2009
Fjárhæð styrks: 34,760 millj. kr. alls
Tilvísunarnúmer Rannís: 070271

VERKEFNIÐ VAR STYRKT AF RANNSÓKNASJÓÐI.

Megintilgangur verkefnisins var að kortleggja vindafar á Íslandi við núverandi veðurfar. Til að ná þessu markmiði hafa verið fjórar megináherslur í verkefninu.

Í fyrsta lagi hefur verið unnið að þróun á hermun lofthjúpsins á smáum kvarða, einkum með reikningum á ferlum í jaðarlagi lofthjúpsins, kviku, blöndun skriðþunga og vindhviðum við yfirborð jarðar. Í öðru lagi hefur verið aflað gagna til að sannreyna reikninga. Gögn hafa fengist í hinu alþjóðlegu verkefnum GFDEx og THORPEX, sem byggðust á flugferðum frá Keflavík og Andey í N-Noregi, frá mastri á Gufuskálum á Snæfellsnesi og síðast en ekki síst frá mæliverkefninu MOSO þar sem beitt var ómönnuðum loftförum til mælinga á vindum yfir SV-landi sumarið 2009. Að öðrum ólöstuðum hafa merkustu niðurstöður fengist með notkun gagna frá MOSO til að stilla reiknilíkön og er íslenski rannsóknarhópurinn þar í fararbroddi í heiminum. Í þriðja lagi hafa reiknikerfin verið reynd á ýmsum veðrum, þ.e. ástandi og ferlum í lofthjúpnum til lengri og skemmri tíma. Við þær tilraunir hefur ýmist verið notast við mæligögn úr sértækum mæliverkefnum sem og úr þéttu neti veðurmælinga Veðurstofu, Vegagerðar, Siglingastofnunar og Landsvirkjunar. Í fjórða og síðasta lagi hefur vitneskja sem fengist hefur með ofangreindum aðferðum verið nýtt til að kvarða niður veður yfir Íslandi fyrir tímabilið september 1995 til maí 2011 í reiknineti með 3 km möskvum.

 Meðal merkustu niðurstaða má nefna eftirfarandi atriði: 

• Mjög góður árangur við að spá vindhviðum
• Góður árangur við að spá vindi í neðstu lögum lofthjúpsins
• Góður árangur við að spá úrkomudreifingu í vindi áveðurs á fjöll
• Endurskilgreiningu á upphafsgildum andrúmsloftsins með mælingum úr fjarstýrðri flugvél, þannig að unnt er að reikna nákvæmari skammtímaspár en fyrr
• Altæk flokkun á óveðrum hlémegin fjalla, þar sem kvika er mjög mikil
• Þróun aðferðafræði til að meta endurkomutíma meðal- og hámarksvinds
• Opinn gagnagrunnur sem inniheldur reiknaðan vind, hita, úrkomu, kviku, og ýmsa aðra veðurþætti fyrir tímabilið september 1995 til maí 2011      

Niðurstöður verkefnisins munu meðal annars nýtast við kortlagningu vindorku yfir landinu sem og til að meta hættu á ísingu á háspennumannvirkjum. Auk þessa hafa niðurstöður verkefnisins nú þegar nýst til að bæta veðurspár á Íslandi.